Năm 2019 tôi giao cho một anh khách chiếc kệ tivi gỗ ép 2 triệu rưỡi, cam kết dùng thoải mái. Tháng trước anh ta nhắn tôi tới sửa — không phải cái kệ đó, mà là cái bàn ăn gỗ sồi 18 triệu mình làm cùng đợt. Long keo ở đúng một điểm, mà cả 5 năm tôi chưa từng thấy cái kệ kia vênh một ly. Nói thẳng, hôm đó tôi về xưởng ngồi im một lúc vì nghề chín năm của tôi vừa bị kinh nghiệm của mình tát cho một cái. Nếu bạn đang mày mò thiết kế nội thất, có khi phải khởi đầu từ mấy chuyện ngược đời kiểu này trước khi xem ảnh mẫu.
Cái xưởng của tôi toàn đồ gỗ ép sống lâu hơn đồ gỗ thịt, điều này ban đầu làm tôi tự ái ghê
Mùa nồm miền Bắc làm gỗ thịt co giãn theo thời tiết, trong khi melamine thì phẳng. Nghe khó tin, nhưng tôi đã kiểm lại trong sổ ghi việc 2 năm gần đây: trong 10 món gỗ thịt tôi nhận về thì 3 đến 4 món quay lại sửa vì nứt, còn gỗ công nghiệp chỉ có một hai món, đa số là long ốc chứ không phải là hỏng tấm. Có bữa tôi sửa một cái tủ gỗ ép kê sát tường nhà tập thể ẩm cả năm, 6 năm bung ra vẫn còn khít. Điều buồn cười là tôi vẫn cứ mê đóng đồ gỗ thật hơn — nhưng nói thẳng, độ sống chẳng tỉ lệ thuận với số tiền như mình từng tin. Cái thứ ăn thua là chỗ kê, cách dùng, chứ không phải mác vật liệu.
Cái món tôi đặt gần cửa sổ chết trước món đồ nằm trong góc ba năm
Nắng xiên chiều đập thẳng vào mặt gỗ khoảng ba bốn tiếng mỗi ngày khiến lớp veneer ngả màu rồi giòn rồi bong từ mép vào trong. Có lần tôi đóng một bộ sofa vải đặt cạnh cửa sổ lớn, tám tháng sau khách gọi nói màu vải phai luôn ở bên hứng nắng, trong lúc cùng loại vải mình may cho phòng ngủ nhà kế bên 3 năm vẫn như cũ. Độ ẩm thoát từ cửa mùa mưa thì ngấm vào chân đồ đầu tiên — chân gỗ mục từ dưới trở lên. Thay vì sắm đồ tiền hơn, tôi khuyên khách đảo vị trí mỗi mùa: mùa nồm kéo đồ ra xa tường hứng ẩm một gang tay, mùa khô kéo rèm phía ăn nắng chiều. Chuyện đó mất chục phút mỗi lần, rẻ hơn khối lần so với việc thay nguyên bộ đồ.
Tôi từng tư vấn khách mua món đồ đúng thứ họ chẳng bao giờ đụng tới, và tôi cũng từng y chang với chính mình
Ba năm trước, mình sắm một chiếc bàn console để trang trí vì thấy đẹp trong ảnh chụp mẫu của một studio kia. Tới giờ nó vẫn trống hoác và bám bụi, chỉ mỗi lọ hoa thỉnh thoảng để lên rồi dẹp. Sau vụ đó, mình tự đặt ra một phép thử: đếm số lượt tay đụng vào một món suốt một tuần. Cái nào dưới ba lần thì chớ sắm bản tiền. Trong nhà mình, đụng nhiều nhất hóa ra là chiếc ghế đẩu một trăm năm mươi nghìn, chiếc kệ sát bếp với cái bàn nhỏ kê máy tính — toàn đồ rẻ. Nghịch lý ở chỗ món tôi tâm đắc thì chẳng mấy khi bị đụng tới. Nên khi tư vấn người ta, mình giờ hay hỏi trước tiên: tuần vừa rồi anh chị ngồi ở đâu nhiều nhất, rồi mới bàn đến việc mẫu mã.
Cuốn sổ bảo hành không nói gì bằng cái cách người ta đặt đồ lên nó
Trước lúc món tã, mình nhìn thấy dấu vết rồi. Vết trầy dồn ở đúng một mép tức là đã bị kéo lê chứ không phải nhấc lên. Chân ghế chẳng gắn nệm cao su làm sàn mòn thành vòng cung — cái đó sửa sàn đắt hơn sửa chân ghế gấp chục lần. Mỗi sáu tháng, tôi đi một vòng quanh nhà mất chừng 20 phút: sờ mép mặt bàn coi bị phồng, lắc thử mỗi chân ghế, ngó bản lề cửa xem vít có lỏng, kiểm nệm dưới chân hãy còn không. Danh sách ngắn thôi: mặt bàn, chân, bản lề, đệm, mối nối. Nếu mà bạn duy trì được vòng kiểm đó đều, đa số món trong nhà sẽ sống thêm vài năm mà chẳng phải thay gì lớn.
Nếu mà bạn đang toan sửa một món nào đó trong nhà, thử thử một việc trước: vớ giấy chép tên ba món bạn sờ nhiều nhất tuần này, rồi xem chúng giá bao nhiêu. Nếu món tiền nhất không nằm trong danh sách đó, coi bộ bạn đang mua cho con mắt chứ không phải mình rồi đó.